Over SID  |  FAQ  |  Contact
Home Dierproeven Proefdieren Gezondheid Kenniscentrum Wetgeving Nieuws & links

Dierproeven van vroeger tot nu

Dierproeven gaan heel ver terug in de tijd. Wist je dat in circa 500 voor Christus Griekse natuurfilosofen al proeven deden op dieren? Er is in de loop der jaren natuurlijk een hoop veranderd. We geven je hier een kort overzicht van de geschiedenis van dierproeven in Nederland en een tabel met mijlpalen in de wereldgeschiedenis.


Geschiedenis van dierproeven in Nederland

Sinds 1977 hebben we in Nederland de Wet op de dierproeven (Wod). Omdat een dier niet voor zichzelf kan opkomen, hebben mensen besloten dat te doen. Het heeft echter heel wat jaren geduurd voordat deze wet er was. 

In Nederland werden dierproeven pas in 1881 voor het eerst in het kabinet besproken. Er werden toen straffen vastgesteld voor het mishandelen van dieren als er sprake zou zijn van opzettelijke wreedheid. Bij dierproeven was dat lastig vast te stellen. In 1907 stelde een Staatscommissie voor om vergunningen en maatregelen in gebruik te nemen die voor een goede behandeling van proefdieren moesten zorgen. Omdat men een groot vertrouwen had in onderzoekers en hoe zij met dieren omgingen, is de wet er toen niet gekomen.

Uiteindelijk is in 1977 tóch de huidige Wet op de dierproeven vastgesteld. Deze wet ging direct veel verder dan dierproef-wetgeving elders in de wereld, zelfs Engeland. En sinds 1985 is ook een Dierproevenbesluit van kracht. Hierin zijn dingen vastgelegd die in de Wet op de dierproeven nog niet waren uitgewerkt. Hierbij kun je denken aan voorwaarden die aan bedrijven worden gesteld en aan onderzoekers die met proefdieren werken. Ook stimuleert de overheid tegenwoordig het 3V-beleid. In 2002 is de laatste verandering in de Wod aangebracht, sindsdien mogen in Nederland geen dierproeven meer worden gedaan met mensapen.

Wereldgeschiedenis van dierproeven

In de onderstaande tabel staan in het kort alle mijlpalen in de geschiedenis van dierproeven:

500 v. Chr - 100 na Chr. Eerste dierproeven op levende dieren om organen en weefsels te bekijken en de plek in het lichaam vast te stellen (anatomie).
100-200 Experimenten van Galenus: welke processen spelen zich af in het lichaam?
1400-1600 Anatomisch onderzoek (hoe zit het lichaam in elkaar zit) van dieren en, eerst in het geheim, ook van mensen (aan de galg gestorven misdadigers). 
1600-1850 Onderzoek naar fysiologie (hoe werkt het lichaam). Men keek in eerste instantie vooral naar de bloedsomloop.
1859 Boek The Origins of Species van Charles Darwin benadrukt de overeenkomsten tussen mensen en dieren. Het maakt (resultaten van) dierproeven geloofwaardiger voor toepassing op de mens. 
1856 Wetenschapper Claude Bernard geeft belang aan van proefdieren voor de ontwikkeling van de geneeskunde. 
1870 Narcosemiddelen worden ontdekt. Dit zorgt ervoor dat dieren voortaan tijdens een dierproef onder narcose kunnen worden gebracht. 
1875 In Engeland wordt de eerste antivivisectievereniging (tegen dierproeven) opgericht. 
1876 Eerste wet voor de bescherming van proefdieren in Engeland (Prevention of Cruelty to Animals Act).
1881  Dierproeven worden voor het eerst besproken in het Nederlandse kabinet. Dierenmishandeling wordt strafbaar.
1890 De Nederlandse Bond tot Bestrijding der Vivisectie (NBBV) in Nederland wordt opgericht. Inentingen tegen allerlei ziekten worden ontwikkeld en getest op dieren.
1918 Medicijnen worden in grote hoeveelheden in de fabriek gemaakt en getest op dieren. Het proefdiergebruik stijgt enorm.
1951 Christine Stevens sticht het Animal Welfare Institute (dierenwelzijn) in Amerika. 
1959  De biologen Russel en Burch definiëren de 3 V's voor dierexperimenten (vervanging, vermindering en verfijning). 
1966  Animal Welfare Act (Wet op dierproeven) wordt aangenomen in Amerika. 
1977  De Wet op de dierproeven wordt aangenomen in Nederland. 
1985  Het dierproevenbesluit wordt in Nederland van kracht. 
1990 Instelling van Dierenexperimentencommissies (DEC). Onderzoekers moeten hun onderzoeksplan laten toetsen door een DEC voordat ze een dierproef mogen uitvoeren. 
1993 Eerste Wereldcongres over Alternatieven voor dierproeven (Amerika). 
1996 Tweede Wereldcongres over Alternatieven voor dierproeven (Nederland). 
1997 In Nederland is het voortaan verboden dierproeven te doen voor het testen van cosmetica. 
2003 Wijziging in de Wet op de dierproeven: in Nederland mogen geen proeven meer worden gedaan op mensapen. 
2010 De meeste proeven met genetisch gemodificeerde dieren (met name muizen) worden door de DECs beoordeeld. Voorheen werd dit gedaan door de Commissie Biotechnologie bij Dieren (CBD). 
2010 Herziening van de Europese Richtlijn voor proefdieronderzoek uit 1986. Naar verwachting zal de Nederlandse Wet op de Dierproeven hierop worden aangepast.

 

Bekijk ook eens de tijdbalk met een overzicht van belangrijke ontwikkelingen op het gebied van dierproeven door de jaren heen.

(Datum laatste wijziging: 11-08-2010)
Deel op Twitter Twitter Deel op Facebook Facebook
Deel op MySpace MySpace Deel op Hyves Hyves
Deel op Nujij Nujij Deel op eKudos eKudos